The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (Η Άνοδος και η Πτώση του Ζίγκυ Στάρνταστ και οι Αράχνες από τον Άρη) (συχνά αναφερόμενο για συντομία ως Ziggy Stardust), είναι ο τίτλος του πέμπτου άλμπουμ του Βρετανού μουσικού Ντέιβιντ Μπόουι, που κυκλοφόρησε στις 16 Ιουνίου 1972 στο Ηνωμένο Βασίλειο από την RCA Records .
Ήταν συμπαραγωγή των Μπόουι Bowie και Κεν Σκοτ ενώ συμμετείχε και το συγκρότημα υποστήριξης του Bowie,"The Spiders from Mars" («Oι αράχνες από τον Άρη»), που αποτελούνταν από τους Mick Ronson, Τρέβορ Μπόλντερ και Mick Woodmansey . Τα περισσότερα από τα τραγούδια γράφτηκαν περίπου την ίδια εποχή με το προηγούμενο άλμπουμ του Bowie Hunky Dory (1971). Η ηχογράφηση για το Ζίγκυ Στάρνταστ ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1971 στα Trident Studios στο Λονδίνο, με περαιτέρω ηχογραφήσεις στις αρχές Φεβρουαρίου 1972.
Περιγράφεται ως ένα χαλαρό "κόνσεπτ" άλμπουμ και ροκ όπερα, που αφορά το "άλλον εαυτό" του Bowie Ziggy Stardust, ένα φανταστικό ανδρόγυνο και αμφιφυλόφιλο ροκ σταρ που στέλνεται στη Γη ως σωτήρας πριν από μια επικείμενη αποκαλυπτική καταστροφή. Στην ιστορία του, ο Ziggy κερδίζει τις καρδιές των θαυμαστών αλλά υφίσταται μια πτώση από τη χάρη αφού υπέκυψε στο δικό του εγώ. Ο χαρακτήρας εμπνεύστηκε από πολλούς μουσικούς, συμπεριλαμβανομένων των τραγουδιστών Vince Taylor και Iggy Pop . Το μεγαλύτερο μέρος της ιδέας του άλμπουμ αναπτύχθηκε μετά την ηχογράφηση των τραγουδιών. Η μουσική του άλμπουμ έχει χαρακτηριστεί ως glam rock και proto-punk . Οι επιρροές περιελάμβαναν τον Iggy Pop, τους Velvet Underground και τον Marc Bolan του T. Rex . Οι στίχοι του άλμπουμ συζητούν την πλαστότητα της ροκ μουσικής, πολιτικά ζητήματα, χρήση ναρκωτικών, σεξουαλικό προσανατολισμό και φήμη. Το εξώφυλλο του άλμπουμ, φωτογραφημένο μονόχρωμο και επαναχρωματισμένο, τραβήχτηκε στο Λονδίνο, έξω από το σπίτι των γουνοποιών "K. West".
Πριν από το single " Starman ", το Ziggy Stardust έφτασε στο νούμερο 5 στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο νούμερο 75 στις ΗΠΑ. Αρχικά έλαβε ευνοϊκές κριτικές από μουσικοκριτικούς, με κάποιους να επαινούν τη μουσικότητα και το concept και άλλους να μην μπορούν να το κατανοήσουν. Η ερμηνεία του "Starman" από τον Bowie στο βρετανικό τηλεοπτικό πρόγραμμα Top of the Pops στις αρχές Ιουλίου 1972 τον ώθησε να γίνει σταρ. Ο χαρακτήρας Ziggy διατηρήθηκε για την επακόλουθη περιοδεία Ziggy Stardust, αφήνοντας τον Bowie ανίκανο να κάνει διάκριση μεταξύ του Ziggy και του εαυτού του. Μη θέλοντας ο Ziggy να τον ορίσει, ο Bowie δημιούργησε έναν νέο χαρακτήρα για το επόμενο άλμπουμ του Aladdin Sane (1973), τον οποίο ο Bowie περιέγραψε ως "Ο Ziggy πηγαίνει στην Αμερική". Παραστάσεις από την περιοδεία κυκλοφόρησαν αργότερα σε μια ταινία συναυλίας με το ίδιο όνομα με συνοδευτικό ζωντανό άλμπουμ (1983) και Live Santa Monica '72 (2008).
Αναδρομικά, ο Ziggy Stardust θεωρείται ένα από τα καλύτερα έργα του Bowie, ένα από τα καλύτερα glam rock άλμπουμ και έχει εμφανιστεί σε πολλές λίστες με τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών. Ο Bowie είχε ιδέες για ένα μιούζικαλ βασισμένο στο άλμπουμ, αν και αυτό το έργο δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Οι ιδέες χρησιμοποιήθηκαν αργότερα για το άλμπουμ του Diamond Dogs του 1974. Το άλμπουμ έχει επανεκδοθεί αρκετές φορές και έγινε remaster το 2012 για την 40η επέτειό του. Το 2017, επιλέχθηκε για διατήρηση στο Εθνικό Μητρώο Ηχογράφησης, και κρίθηκε "πολιτιστικά, ιστορικά ή καλλιτεχνικά σημαντικό" από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου .